Strona główna | Kultura i sztuka | Lamaizm | XIV Dalajlama | Jaki - zwierzęta | Biżuteria Tybetańska | Książki
Gra Tybet | Film | Mapy
 


zarabiaj pieniądze

   Już w 313 roku p.n.e. kroniki tybetańskie odnotowują pierwszego władcę Tybetu - króla Niatri Cempo. W VII wieku w Tybecie pojawił się buddyzm, a król Songcen Gampo zjednoczył pod swoim panowaniem plemiona tybetańskie. Tybet był wielokrotnie najeżdżany - przede wszystkim przez plemiona mongolskie. Sam też był najeźdźcą. Przez jakiś czas kontrolował Jedwabny Szlak, podbił też ówczesną stolicę Chin - Xian.

   W VII-IX wieku Tybet był niezależnym, zjednoczonym królestwem. W IX wieku nastąpił powtórny rozpad na poszczególne księstwa. Istotną rolę w historii Tybetu odegrało upowszechnienie się buddyzmu. Pomogło m.in. w powtórnym scaleniu państwa. W XIII-XIV wieku Tybet znajdował się pod panowaniem mongolskim. Po upadku mongolskiej dynastii Yuan o rządy w kraju zaczęły rywalizować różne szkoły buddyjskie. Ostatecznie zwyciężyła sekta tzw. Żółtych Czapek, która wprowadziła w XVII wieku teokratyczny system rządów z dominującą rolą dalajlamy. W 1716 roku Tybet został włączony do cesarstwa chińskiego. Rewolucja w Chinach (1911-1913) przyczyniła się do odzyskania niepodległości (14 lutego 1913 roku XIII Dalajlama ogłosił niepodległość Tybetu), od 1950 roku Tybet znalazł się ponownie pod rządami Chińczyków. Przywódca religijny i zwierzchnik Tybetu XIV Dalajlama wyjechał wówczas z kraju, zaś mnisi, którzy stanowili 20 procent ludności, zostali zmuszeni do opuszczenia świątyń. W latach 1951-1959 przywódcą duchowym i tymczasową głową państwa nominalnie pozostawał nadal XIV Dalajlama, który powrócił do Tybetu, lecz w rzeczywistości państwo znajdowało się pod kontrolą Chińskiej Armii Ludowo-Wyzwoleńczej. W 1959 roku wybuchło powstanie wspierane przez rząd lokalny Tybetu. Po zdławieniu powstania przez wojsko 9 000 Tybetańczyków, wśród nich Dalajlama (bojąc się, że zostanie uprowadzony do Pekinu), uciekło do Indii. W krótkim czasie ich śladem podążyło 80 tys. Tybetańczyków.

   Chiny dążyły do obalenia lokalnego rządu Tybetu, zniszczenia panującego systemu społecznego, skolektywizowania rolnictwa i zduszenia lamaizmu. W 1965 roku Tybet stał się regionem autonomicznym Chin. Od 1979 roku zaczęto prowadzić bardziej liberalną i pragmatyczną politykę wobec Tybetu, przywrócono tradycyjną gospodarkę, rehabilitowno wielu oskarżonych wcześniej polityków i uczestników powstania, popierano lokalnych działaczy, zaakceptowano lamaizm, przeprowadzono renowację świątyń zniszczonych w czasie rewolucji kulturalnej (1966-1976); próby nakłonienia dalajlamy do powrotu do Tybetu nie przyniosły jednak rezultatu. Niepodległościowe demonstracje w Lhasie (1987-1989) zostały zdławione przez chińskie wojsko. W maju i październiku 1988 roku w pokojowych demonstracjach śmierć ponieśli mnisi i osoby cywilne. W 1989 roku podczas demonstracji antychińskiej zastrzelonych zostało wielu jej uczestników, zaś wszyscy cudzoziemcy zostali wydaleni z kraju.

   Obecnie trwa zasiedlanie Tybetu chińskimi osadnikami oraz ograniczanie swobód religijnych Tybetańczyków. W 19 rocznicę wydarzeń w Lhasie, w przeddzień igrzysk olimpijskich w Pekinie, zamieszki wybuchły na nowo, obejmując też inne rejony Tybetu. Tybetański rząd na wychodźstwie szacuje, że okupację przypłaciło życiem do tej pory ponad 1 mln 200 tys. z 6 mln Tybetańczyków. Wiele osób przebywa w więzieniach. Areszt i więzienie grozi za samo posiadanie zdjęcia Dalajlamy, lub też za publiczne pokazanie sie z flagą tybetańską.